Trong suốt sự nghiệp, bạn sẽ được hỏi bạn làm về cái gì hàng trăm lần — ở hội thảo, trong bữa ăn, khi gặp người mới.
Có sẵn ba câu trả lời theo ba độ dài tiết kiệm rất nhiều lúng túng, và nó ảnh hưởng tới ấn tượng người ta có về bạn.
Phiên bản một câu
- Dùng khi được hỏi qua đường hoặc với người ngoài lĩnh vực.
- Nêu vấn đề bạn giải quyết, không nêu phương pháp.
- Không dùng thuật ngữ chuyên ngành.
- Kết thúc mở để người ta hỏi tiếp nếu quan tâm.
Phiên bản một phút
- Dùng khi trò chuyện ở hội thảo hoặc gặp đồng nghiệp.
- Cấu trúc: vấn đề, khoảng trống, bạn làm gì, tìm ra gì.
- Một câu cho mỗi phần là đủ.
- Luyện nói to — nó khác hẳn khi bạn chỉ nghĩ trong đầu.
Phiên bản năm phút
- Dùng khi có người thật sự quan tâm hoặc khi trình bày nhanh trong nhóm.
- Thêm bối cảnh và một hai kết quả cụ thể.
- Nêu hạn chế — nó tăng độ tin cậy.
- Nêu hướng tiếp theo — nó mở ra hợp tác.
Điều chỉnh theo người nghe
- Người trong chuyên môn hẹp — đi thẳng vào phương pháp và kết quả.
- Người trong lĩnh vực rộng — nhấn vào vấn đề và ý nghĩa.
- Người ngoài lĩnh vực — dùng ví dụ đời thường, bỏ hết thuật ngữ.
- Hỏi họ làm gì trước — nó giúp bạn chọn cách nói.
- Cùng một công trình, ba cách kể khác nhau.
Sai lầm thường gặp
- Bắt đầu bằng phương pháp thay vì vấn đề — người nghe chưa biết vì sao họ nên quan tâm.
- Dùng quá nhiều thuật ngữ — người nghe mất kết nối sau câu thứ hai.
- Nói quá dài khi người ta chỉ hỏi lịch sự.
- Hạ thấp công trình của mình — nó không khiêm tốn, nó làm người nghe bỏ qua bạn.
- Không chuẩn bị rồi lúng túng ở đúng lúc quan trọng.
Luyện thế nào
- Viết cả ba phiên bản ra giấy.
- Nói to thành tiếng — chỗ vấp lộ ra ngay.
- Thử với người ngoài lĩnh vực và hỏi họ hiểu gì.
- Sửa lại sau mỗi lần dùng thật — bạn sẽ biết chỗ nào người ta hay hỏi lại.
- Cập nhật khi công trình tiến triển.
Một điều đáng nhớ
Sai lầm phổ biến nhất khi giới thiệu công trình là bắt đầu bằng bạn làm gì thay vì vấn đề gì cần giải quyết.
Người nghe chưa biết vì sao họ nên quan tâm thì không có lý do gì để theo dõi phần còn lại. Bắt đầu bằng vấn đề — rồi phương pháp mới có chỗ đứng.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao cần ba phiên bản độ dài?
Vì bạn sẽ được hỏi làm về cái gì hàng trăm lần trong nhiều bối cảnh khác nhau — có sẵn ba câu trả lời tiết kiệm rất nhiều lúng túng.
Phiên bản một phút gồm gì?
Cấu trúc vấn đề, khoảng trống, bạn làm gì, tìm ra gì — một câu cho mỗi phần là đủ.
Điều chỉnh theo người nghe thế nào?
Người trong chuyên môn hẹp thì đi thẳng vào phương pháp, người trong lĩnh vực rộng thì nhấn vào vấn đề và ý nghĩa, người ngoài lĩnh vực thì dùng ví dụ đời thường.
Sai lầm thường gặp là gì?
Bắt đầu bằng phương pháp thay vì vấn đề, dùng quá nhiều thuật ngữ, nói quá dài khi người ta chỉ hỏi lịch sự, và hạ thấp công trình của mình.
Nên bắt đầu bằng gì?
Bằng vấn đề gì cần giải quyết chứ không phải bạn làm gì — người nghe chưa biết vì sao nên quan tâm thì không có lý do theo dõi phần còn lại.