Hệ thống ghi chú: dựng sớm để không phải đọc lại lần hai

Trong một dự án kéo dài vài năm, bạn sẽ đọc hàng trăm tài liệu. Đọc mà không ghi có hệ thống nghĩa là ba năm sau bạn phải đọc lại từ đầu — và đó là khoản lãng phí lớn nhất mà người mới hay mắc.

Nguyên tắc chung

• Dựng hệ thống ngay từ tài liệu đầu tiên — chuyển đổi giữa chừng rất tốn công.
• Đơn giản và bạn duy trì được quan trọng hơn hoàn hảo.
• Ghi bằng lời của mình — chép nguyên văn thì bạn không xử lý được thông tin.
• Ghi ngay sau khi đọc, không để dồn.
• Một chỗ duy nhất — rải rác nhiều nơi là mất.

Mỗi tài liệu nên ghi gì

• Câu hỏi bài đó trả lời — một câu.
• Phương pháp và dữ liệu — ngắn gọn.
• Kết luận chính.
• Nó liên quan tới nghiên cứu của bạn thế nào — phần quan trọng nhất và hay bị bỏ.
• Nhận xét của bạn — điểm mạnh, điểm yếu, chỗ bạn không đồng ý.
• Trang của các đoạn bạn có thể trích dẫn.

Quản lý trích dẫn

• Dùng một công cụ quản lý tài liệu tham khảo ngay từ đầu — nhập tay hàng trăm mục ở cuối là ác mộng.
• Nhập thông tin đầy đủ ngay khi lưu bài — sửa sau tốn công gấp nhiều lần.
• Kiểm thông tin tự động nhập — nó hay sai.
• Sao lưu định kỳ.
• Giữ cả tệp gốc của bài, không chỉ thông tin trích dẫn.

Ghi chú theo chủ đề, không chỉ theo bài

• Ngoài ghi chú từng bài, giữ ghi chú theo chủ đề — mỗi chủ đề gom các bài liên quan.
• Đây là chỗ tổng quan tài liệu của bạn hình thành dần — thay vì viết nó từ đầu ở cuối.
• Ghi chỗ các bài đồng ý và chỗ chúng khác nhau — khoảng trống nghiên cứu thường nằm ở đó.
• Cập nhật khi đọc bài mới.

Ghi nhật ký nghiên cứu

• Ghi mỗi ngày một hai dòng đã làm gì — và vì sao quyết định thế.
• Ghi cả hướng đã thử và không đi được — bạn sẽ quên và thử lại nếu không ghi.
• Ghi các quyết định về phương pháp và lý do — bạn sẽ cần khi viết phần phương pháp và khi trả lời phản biện.
• Nó cũng cho thấy tiến độ mà bạn không cảm nhận được.

Quản lý dữ liệu

• Đặt tên tệp có quy tắc ngay từ đầu — có ngày và phiên bản.
• Sao lưu ở ít nhất hai nơi — mất dữ liệu là tai nạn có thật.
• Ghi lại các bước xử lý dữ liệu — để tái lập được và để giải thích được.
• Giữ bản dữ liệu gốc không đụng vào — mọi xử lý làm trên bản sao.
• Tuân thủ quy định về dữ liệu của đơn vị và của lĩnh vực.

Sai lầm hay gặp

• Đợi tới khi viết mới ghi chú — lúc đó phải đọc lại tất cả.
• Chép nguyên văn thay vì tóm bằng lời mình.
• Không ghi số trang — rồi mất hàng giờ tìm lại.
• Hệ thống quá phức tạp nên bỏ sau vài tuần.
• Không sao lưu.

Một điều đáng nhớ

Trường thông tin quan trọng nhất trong ghi chú mỗi bài không phải tóm tắt nội dung.

Là: bài này liên quan tới nghiên cứu của tôi thế nào? Một câu đó, viết ngay lúc còn nhớ, là thứ biến một tủ tài liệu thành một tổng quan tài liệu.

Câu hỏi thường gặp