Đề cương là bản kế hoạch mà bạn và người hướng dẫn cùng dựa vào. Đề cương yếu hầu như luôn yếu ở cùng một chỗ: không nói rõ được vì sao câu hỏi này đáng trả lời.
Phần một: bối cảnh và khoảng trống
- Nêu vấn đề, không kể lịch sử lĩnh vực — người đọc không cần bản tóm tắt toàn bộ ngành.
- Dẫn tới khoảng trống cụ thể — cái gì chưa ai trả lời, hoặc trả lời chưa thoả đáng.
- Lỗi thường gặp: dài dòng và không dẫn tới đâu.
- Kiểm: đọc xong phần này, người ta có thấy khoảng trống rõ không?
Phần hai: câu hỏi và mục tiêu
- Một câu hỏi chính, viết trong một câu.
- Vài mục tiêu cụ thể — mỗi mục tiêu kiểm được là đã đạt hay chưa.
- Lỗi thường gặp: câu hỏi quá rộng — nếu bạn không nêu được trong một câu, nó còn rộng.
- Lỗi thường gặp: mục tiêu kiểu tìm hiểu về — không biết khi nào xong.
Phần ba: phương pháp
- Nêu bạn sẽ làm gì, với dữ liệu nào, phân tích thế nào.
- Đủ chi tiết để người khác đánh giá được tính khả thi.
- Giải thích vì sao chọn cách này, không chỉ mô tả cách này là gì.
- Lỗi thường gặp: mơ hồ ở đúng chỗ khó — nếu bạn viết mơ hồ vì chưa nghĩ ra, người đọc sẽ thấy.
- Nêu rõ bạn cần tiếp cận dữ liệu gì và đã có chưa — chờ dữ liệu là nguyên nhân trễ phổ biến nhất.
Phần bốn: kế hoạch và tính khả thi
- Mốc theo thời gian — mỗi mốc là một sản phẩm cụ thể.
- Nêu rủi ro chính và phương án dự phòng — nó cho thấy bạn đã nghĩ kỹ.
- Nêu nguồn lực cần — thiết bị, kinh phí, quyền tiếp cận.
- Lỗi thường gặp: kế hoạch quá lạc quan — cộng thêm thời gian cho mọi khâu.
- Nêu phần cần phê duyệt về đạo đức nghiên cứu nếu có, và thời gian cho khâu đó.
Tự kiểm trước khi nộp
- Nêu được câu hỏi trong một câu.
- Nêu được vì sao nó quan trọng trong ba câu.
- Nêu được cách trả lời trong năm câu.
- Người ngoài chuyên môn hẹp đọc có hiểu vấn đề không.
- Kế hoạch có khả thi với thời gian và nguồn lực thật không.
Đề cương là bản sống
- Nó sẽ thay đổi — đó là chuyện bình thường, không phải dấu hiệu bạn viết sai.
- Xem lại mỗi vài tháng cùng người hướng dẫn.
- Ghi lại các thay đổi và lý do — bạn sẽ cần khi viết luận án.
- Nhưng thay đổi câu hỏi chính nhiều lần là dấu hiệu cần dừng lại xem xét.
Một điều đáng nhớ
Phép thử nhanh cho một đề cương: đưa cho người ngoài chuyên môn hẹp đọc và hỏi họ vấn đề là gì.
Nếu họ không nêu lại được, phần bối cảnh của bạn chưa dẫn tới khoảng trống rõ ràng — và đó là chỗ hầu hết đề cương yếu bị đánh giá thấp.
Câu hỏi thường gặp
Đề cương gồm mấy phần?
Bốn phần: bối cảnh và khoảng trống, câu hỏi và mục tiêu, phương pháp, và kế hoạch cùng tính khả thi.
Lỗi thường gặp ở phần câu hỏi là gì?
Câu hỏi quá rộng — nếu bạn không nêu được trong một câu thì nó còn rộng — và mục tiêu kiểu tìm hiểu về, không biết khi nào xong.
Phần phương pháp cần gì?
Đủ chi tiết để người khác đánh giá tính khả thi, giải thích vì sao chọn cách này, và nêu rõ bạn cần tiếp cận dữ liệu gì và đã có chưa.
Tự kiểm đề cương thế nào?
Nêu được câu hỏi trong một câu, vì sao quan trọng trong ba câu, cách trả lời trong năm câu, và người ngoài chuyên môn hẹp đọc có hiểu vấn đề không.
Đề cương có thay đổi được không?
Có và nó sẽ thay đổi — xem lại mỗi vài tháng cùng người hướng dẫn, nhưng thay đổi câu hỏi chính nhiều lần là dấu hiệu cần dừng lại xem xét.