Nhiều cơ hội trong nghiên cứu — hợp tác, phản biện, lời mời, thông tin về vị trí — đến qua quan hệ.
Nhưng quan hệ học thuật xây theo cách khác: nó bắt đầu từ việc bạn đọc công trình của người ta, không từ việc bạn cần gì ở họ.
Bắt đầu từ đâu
- Đọc kỹ công trình của người bạn muốn kết nối — đây là điều kiện, không phải bước tuỳ chọn.
- Viết thư ngắn với một câu hỏi cụ thể về bài của họ — cụ thể là chìa khoá.
- Không xin gì ở thư đầu tiên — không xin dữ liệu, không xin cơ hội.
- Nêu bạn là ai và đang làm gì trong hai câu.
- Ngắn — thư dài ít khi được trả lời.
Ở hội thảo
- Chuẩn bị trước danh sách vài người bạn muốn gặp và đọc bài của họ.
- Đặt câu hỏi trong phiên — người ta nhớ người hỏi câu hay.
- Nói chuyện với người trình bày sau phiên — hỏi về bài, không hỏi về cơ hội.
- Trò chuyện với người cùng giai đoạn với bạn — họ sẽ là đồng nghiệp của bạn trong nhiều năm tới.
- Gửi thư ngắn sau hội thảo nhắc lại cuộc trao đổi.
Cho trước khi nhận
- Đọc và góp ý bản thảo cho người khác khi được nhờ.
- Chia sẻ tài liệu hoặc thông tin hữu ích.
- Giới thiệu hai người có thể giúp nhau.
- Nhận lời phản biện hoặc đọc bài khi có thể.
- Mạng lưới bền được xây từ việc cho — điều này đúng với học thuật hơn nhiều lĩnh vực khác.
Với người cùng giai đoạn
- Đây là mạng lưới quan trọng nhất về lâu dài — họ đi cùng bạn cả sự nghiệp.
- Lập nhóm đọc hoặc nhóm viết — vừa có tiến độ vừa có quan hệ.
- Đọc bản thảo cho nhau trước khi gửi đi.
- Chia sẻ thông tin về hội thảo, tạp chí, cơ hội.
- Quan hệ ngang hàng ít áp lực hơn và thường bền hơn.
Duy trì
- Liên hệ định kỳ, không chỉ khi cần gì — một hai lần mỗi năm là đủ.
- Gửi bài mới của bạn cho người quan tâm.
- Chúc mừng khi họ có công trình mới.
- Giữ danh sách những người bạn đã trao đổi và bối cảnh của mỗi người.
- Quan hệ không duy trì thì nguội, và dựng lại khó hơn giữ.
Những gì nên tránh
- Thư hàng loạt gửi nhiều người cùng nội dung — người ta nhận ra ngay.
- Xin quá nhiều ở lần liên hệ đầu.
- Chỉ liên hệ khi cần — nó làm quan hệ thành giao dịch.
- Hứa mà không làm — trong cộng đồng nhỏ, uy tín lan nhanh.
- Nói xấu đồng nghiệp — cộng đồng học thuật nhỏ hơn bạn tưởng.
Một điều đáng nhớ
Cách mở đầu hiệu quả nhất khi liên hệ một người nghiên cứu bạn chưa quen: một câu hỏi cụ thể về một bài cụ thể của họ.
Nó cho thấy bạn đã đọc thật, nó dễ trả lời, và nó không đòi hỏi gì. Phần lớn quan hệ học thuật lâu dài bắt đầu từ đúng một thư như vậy.
Câu hỏi thường gặp
Bắt đầu xây mạng lưới từ đâu?
Đọc kỹ công trình của người bạn muốn kết nối rồi viết thư ngắn với một câu hỏi cụ thể về bài của họ — không xin gì ở thư đầu tiên.
Ở hội thảo nên làm gì?
Chuẩn bị trước danh sách vài người muốn gặp và đọc bài của họ, đặt câu hỏi trong phiên, nói chuyện với người trình bày về bài, và trò chuyện với người cùng giai đoạn.
Vì sao nên cho trước khi nhận?
Vì mạng lưới bền được xây từ việc cho — đọc và góp ý bản thảo cho người khác, chia sẻ tài liệu, giới thiệu hai người có thể giúp nhau.
Mạng lưới nào quan trọng nhất về lâu dài?
Người cùng giai đoạn với bạn — họ đi cùng bạn cả sự nghiệp, và quan hệ ngang hàng ít áp lực hơn và thường bền hơn.
Nên tránh gì?
Thư hàng loạt cùng nội dung, xin quá nhiều ở lần liên hệ đầu, chỉ liên hệ khi cần, hứa mà không làm, và nói xấu đồng nghiệp.
